Fark”an”da yemek

Zihin geçmiş ve gelecekte seyahat etmeyi seven bir yapıya sahiptir. Bu seyahat bizi gün içerisinde yorar, farkındalığımızı azaltır ve beden, ruh bundan zaman zaman olumsuz yönde etkilenebilir. Mindfulness teknikleri zihnisel, duygusal ve fiziksel olarak tam o anda olmamızı sağlar, böylece oluşan olumsuz etkilerin azaltılmasında yardımcı olur. Ünlü filozof Lao Tzu’nun “Eğer depresyondaysanız geçmişte, eğer endişeliyseniz gelecekte, eğer huzur içindeyseniz şu anda yaşıyorsunuz.” cümlesi, anda olmanın önemini, en güzel açıklama yöntemidir. Yaptığımız her aktiviteyi fark ederek yani anda olarak mı yapıyoruz?             

Geçmiş ve gelecek yaşantıları düşünmekten çoğu zaman anda olmadığımızı fark edemeyiz. Bu nedenle de gün içerisinde yaptığımız çoğu aktiviteyi otomatik bir şekilde yaparız. Bazen akşam yemeğine otururuz ve ne zaman bittiğini fark etmeden çok kısa sürede tabağımızın boş olduğunu fark ederiz. Yemek yeme aktivitesi otomatik yapıldığı için bu süreçte zihin az önce bahsettiğimiz gibi seyahat etmeye başlar. Belki de yemek sırasında zihnimiz yaklaşan toplantımızı düşünerek bizde kaygı duygusu uyandırır ve biz geleceği düşünürken ne yediğimizin farkında olamayız. Zihni şimdiye getirerek fark”an”da yemek mümkün. Bu farkındalığı yaratmak için bedeni kullanmak gerekir çünkü zihin seyahat eder ancak beden her zaman andadır. Fark”an”da yemek için bedendeki duyu organlarımıza odaklanarak tükettiğimiz yiyeceğin kokusunu, yapısını ve tadını daha iyi hissedebiliriz. Her yediğimiz yiyeceğin kokusunun, tadının ya da dokusunun farkında oluyor muyuz?              

Mindfulness yöntemleri aynı zamanda bizi ana getirerek duygularımızı fark etmemizi sağlar. Bazen yediğimiz yiyecekleri aç olmadığımız ya da ihtiyacımız olmadan tüketiriz. Bunu çoğunlukla duygularımızı fark etmediğimiz ya da fark”an”da olmadığımız için yaparız. Yapılan araştırmalara göre mindfulness becerileri gelişen kişilerin duygusal yeme durumları, bu becerileri gelişmemiş kişilere göre daha az seviyede oluyor. Gerçekten aç olup olmadığımızı ya da bunun miktarını yemek yemeden önce sorguluyor muyuz? Gün içerisinde sadece acıktığımızda mı yemek yeriz?    

Bazı çalışmalarda farkında, anda olarak yemek yemenin depresyon belirtilerini de azaltabildiği öne sürülmektedir. Bu ilişkinin temelinde yeme stilleri yatıyor. Bunlar duygusal yeme, dışsal yeme ve kısıtlayıcı yemedir. Duygusal yeme, olumsuz duygulara tepki olarak yemek yemektir. Dışsal yeme, açlık ve tokluk duygusunu göz ardı ederek tadı ya da kokusu gibi çekici gelen yiyecekleri yemektir. Kısıtlayıcı yeme, kilo almamak için sınırlı bir diyete uymaya çalışırken diyetin bozulmasıyla çok yemek yemektir. Bu üç yeme stili fiziksel açlık ve tokluk belirtilerini göz ardı eder. Yeme stillerinin mindfulness yardımı ile düzeltilmesinin depresyonu azaltmada yardımcı olabilir.

Yapılan araştırmalarda alkol kullanımının, obezite gibi yeme bozukluklarının, sigara kullanımının, uykusuzluğun ve depresyonun tedavisinde mindfulness tekniklerinin bu davranışları azaltmaya yönelik etkisi olduğu gözlemlenmiş. Mindfulness son dönemlerde özellikle yeme bozuklukları tedavisinde kullanılan etkili bir yöntem olarak görülüyor çünkü fark”an”da yemek ve duyguları gözlemlemek bilinçli yemek yeme becerisi kazanmamıza yardımcı oluyor.

Kitap önerisi: En Uzun Yollar Tek Adımla Başlar- Bilge Uzun

Referans

Köse, G. (2020). Can Mindful Eating Help Us When We Struggle With Eating? Mindful Eating                                 Replaces Diets.Turkish Journal of Sport and Exercise, 22 (1), 72-77. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/tsed/issue/53281/679392

Hong, P. Y., Lishner, D. A., Han, K. H., & Huss, E. A. (2011). The positive impact of mindful eating on expectations of food liking. Mindfulness, 2(2), 103–113. https://doi.org/10.1007/s12671-011-0048-3

Saygı, Y. B. & Saygı, I. (2021). Beslenmede Farkındalık. Gıda, 46 (6), 1494-1504.  DOI:10.15237/gida.GD21109

Winkens, L. H. H., van Strien, T., Brouwer, I. A., Penninx, B. W. J. H., & Visser, M. (2019). Mindful eating and change in depressive symptoms: Mediation by psychological eating styles. Appetite, 133, 204–211. https://doi.org/10.1016/j.appet.2018.11.009