Demans ile Yaşam: Bakım Verenler İçin İpuçları

Demans, sadece demansla yaşayan bireyleri değil, onlara destek olan kişileri de derinden etkileyen bir süreçtir. Bu süreç, hem zihinsel hem de fiziksel açıdan büyük bir yük getirebilir. Demansla başa çıkarken, bakım verenlerin karşılaştığı zorluklar günlük yaşamda önemli bir yer tutar. Bu blogda, yazıda, demanslı bireylere destek verenler için önemli tavsiyelere ve Gricevher olarak sunduğumuz profesyonel hizmetlerinden nasıl yararlanabileceğinizi anlatacağız. Aynı zamanda, bu zorlu süreçte bakım verenlerin kendi sağlıklarını nasıl koruyabileceklerine dair ipuçlarını paylaşacağız.

Demansın Etkileri ve Bakım Verenler İçin Anlamı

Demans, kişinin hafızasını, düşünme yetilerini ve sosyal becerilerini etkileyen semptomların bütünüdür. Demans, tek bir durum olmaktan ziyade, farklı türlerde ortaya çıkabilir. Örneğin, Alzheimer, vasküler demans veya Lewy cisimcikli demans gibi birçok farklı tür, demansın çeşitli biçimlerde kendini gösterebileceğini ortaya koyar. Her türün semptomları ve seyri farklıdır, ancak ortak özellikleri bilişsel işlevlerdeki bozulmadır.

Demansla yaşayan bireylerin yakınları için bu süreç, yalnızca bireyin günlük fiziksel ihtiyaçlarını karşılamaktan çok daha fazlasını içerir. Demanslı bireyler, hafıza kaybı, kafa karışıklığı ve zaman zaman duygusal iniş çıkışlar yaşayabilirler; bu da onların hem psikolojik hem de duygusal açıdan desteğe ihtiyaç duymasına neden olur. Bu nedenle, yakınlarının hem anlayışlı hem de sabırlı bir şekilde bu ihtiyaçlara yanıt vermesi önemlidir. Süreç, sadece fiziksel yardım sağlamaktan öte, bireyin duygusal durumunu gözlemlemeyi, kaygı ve huzursuzluklarını yönetmeyi de içerir. Destek verenler, bu süreçte kendi iyi oluşlarını da ihmal etmemeli ve gerektiğinde yardım almaktan çekinmemelidir.

Demansı Yönetmek: 5 İpucu

1)      Rutinler Oluşturun: Demansla yaşayan bireyler için günlük rutin oluşturmak, hem güven hissini artırır hem de belirsizlikten kaynaklanan kaygıyı azaltır. Her gün aynı saatte yemek yemek, uyumak, yürüyüş yapmak gibi alışkanlıklar bireyin kendini daha rahat hissetmesini sağlar. Bu düzen, bireyin oryantasyonunu güçlendirdiği gibi, günlük aktivitelerde daha bağımsız hissetmesine de yardımcı olabilir. Aynı zamanda, bu rutinler demansla ilgili beklenmedik durumlarla başa çıkmayı kolaylaştırır.

2)      Basit Hafıza Tekniklerini Kullanın: Demansla yaşayan bireylerin hafızasını desteklemek için basit ama etkili teknikler kullanabilirsiniz. Örneğin, eski fotoğraflara birlikte bakmak veya geçmişteki olaylar üzerine sohbet etmek gibi aktiviteler, hafızayı güçlendirmeye ve anıları canlı tutmaya yardımcı olabilir. Bununla birlikte, etiketleme yöntemiyle evdeki önemli eşyaların isimlerini yazmak da kişinin günlük işlerini kolaylaştırabilir. Gricevher'deki nöropsikolojik terapilerimizde bu tür hafıza tekniklerini kullanarak bireylerin yaşam kalitesini artırmayı amaçlıyoruz.

3)      Sosyal Etkileşimi Teşvik Edin: Demansla yaşayan bireylerin sosyal etkileşimi bilişsel fonsiyonları açısından büyük önem taşır. Sosyal etkileşim, beynin aktif kalmasını sağlayarak, bilişsel becerilerin korunmasına katkıda bulunur. Aile üyeleri ya da arkadaşlarla düzenli görüşmeler ayarlamak, veya küçük sosyal etkinliklere katılmak, kişinin sosyal becerilerini canlı tutabilir. Gricevher’de sosyal etkileşimleri destekleyen etkinlikler ve grup terapileri sunarak bu konuda da bireylere destek sağlıyoruz.

4)      Duygusal Destek Sağlayın: Demansla yaşayan bireyler, kaygı, öfke ve hatta depresyon gibi duygusal zorluklarla karşı karşıya kalabilir. Bu durumlarda, onları sakinleştirici ve empatik bir yaklaşımla dinlemek önemlidir. Sakin ve destekleyici bir tavır, bireyin kendini güvende ve rahat hissetmesini sağlar. Bu süreçte sabırlı olmak, tekrarlayan sorulara ve davranışlara anlayışla yaklaşmak gereklidir. Gricevher’de demans ile yaşayan bireylere sunduğumuz bireysel terapi hizmetleri ile bu süreci daha kolay hale getirmeye çalışıyoruz.

5)      Kendinize Vakit Ayırın: Destek veren kişilerin sıklıkla karşılaştığı sorunlardan biri tükenmişliktir. Demanslı bireylerle ilgilenmek bazı anlarda yorucu olabilir, bu yüzden kendinize özen göstermek çok önemlidir. Haftada birkaç saat, kendi zihinsel ve fiziksel sağlığınıza odaklanarak dinlenme imkanı yaratmalısınız. Meditasyon, yürüyüş veya hobilerle meşgul olmak, size bu süreçte iyi gelebilir. Gricevher olarak, bakım verenler için de danışmanlık ve destek hizmetleri sunuyoruz. Profesyonel yardım almak, hem destek veren kişinin hem de demansla yaşayan bireyin yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir.

6)      Sabırlı Olun ve Beklentilerinizi Gerçekçi Tutun: Demans sebebiyle bireyin yeteneklerinde zamanla değişiklikler meydana gelebilir. Bu süreci yönetirken sabırlı olmak, karşılaşılan zorluklara karşı anlayışlı ve esnek bir tutum sergilemek çok önemlidir. Kişiden her zaman önceki becerilerini göstermesini beklemek yerine, mevcut yeteneklerini desteklemeye ve küçük başarıları takdir etmeye odaklanın. Örneğin, frontotemporal lob demansı olan bireylerde kişilik ve davranış değişiklikleri sıklıkla görülür. Birey empati kaybı yaşayabilir, veya sosyal uyumsuzluk sergileyebilir. Bu tür durumlarda sabırlı olmak ve bireyin değişen davranışlarına anlayışla yaklaşmak, bakım sürecinin daha dengeli ilerlemesine yardımcı olabilir.

Demansla İlgili Sıkça Sorulan Sorular 

·         Demans ve Alzheimer arasındaki fark nedir?

Demans, bir dizi farklı semptomu tanımlayan genel bir terimdir. Bu semptomlar, hafıza kaybı, düşünme yetilerinde bozulma ve günlük aktivitelerde zorluklarla kendini gösterir. Demansın birçok farklı nedeni olabilir ve Alzheimer bunlardan sadece bir tanesidir.

Alzheimer, demansa yol açan spesifik bir durumdur ve demansın en yaygın türüdür. Alzheimer, genellikle beynin öğrenme ile ilgili bölgesini etkilediğinden, ilk belirtiler hafıza kaybı ve düşünme becerilerinde gerileme şeklinde ortaya çıkar. Demans ise genel bir terim olduğundan, farklı nedenlerle ortaya çıkabilen çeşitli türleri içerir. Yani, demansın tek nedeni Alzheimer değildir.

·         Demansla yaşayan birey için hangi tedavi yöntemleri uygundur?

Demansın ilerlemesini tamamen durduran bir tedavi olmasa da, belirtileri hafifletmek ve yaşam kalitesini artırmak için çeşitli tedavi yöntemleri mevcuttur. Tedavi, bireyin ihtiyaçlarına göre belirlenir ve genelde ilaç tedavisi de sürecin önemli bir parçasıdır.

Alzheimer gibi demans türlerinde sıkça kullanılan ilaçlar, bilişsel işlevleri destekleyerek hafıza kaybı, kafa karışıklığı ve günlük yaşam becerilerindeki zorlukları hafifletebilir. Ancak, bu ilaçlar kesinlikle doktor kontrolünde başlanmalı ve düzenli olarak hekim tarafından izlenmelidir. Yan etkiler ve tedaviye verilen yanıt, kişiden kişiye değişebilir, bu yüzden ilacın devam ettirilmesi veya değiştirilmesi kararı yalnızca uzman bir doktor tarafından verilmelidir.

İlaç tedavisine ek olarak, bilişsel rehabilitasyon ve psikolojik destek, demans yönetiminde önemli bir rol oynar. Bilişsel rehabilitasyon, demansla yaşayan bireylerin hafıza, dikkat ve problem çözme gibi bilişsel becerilerini güçlendirmeye yönelik bir yaklaşımken, psikolojik destek ise bu süreçte ortaya çıkan duygusal zorluklarla başa çıkmalarına yardımcı olur. Bu iki yaklaşım, demansın getirdiği bilişsel ve duygusal zorlukların daha iyi yönetilmesine ve genel yaşam kalitesinin korunmasına yardımcı olur.

·         Demans teşhisi nasıl konur?

Demans teşhisi, öncelikle bireyin tıbbi geçmişinin incelenmesi ve belirtilerin değerlendirilmesiyle başlar. Ardından nörolojik muayene ve bilişsel testler ile hafıza, dikkat ve düşünme becerileri ölçülür. Mini Mental Durum Değerlendirmesi (MMSE) gibi testler bu süreçte sıklıkla kullanılır. Ek olarak, kan testleri gibi laboratuvar incelemeleri, demans benzeri belirtilere yol açabilecek vitamin eksiklikleri veya tiroid problemlerini dışlamak için yapılır. Beyin görüntüleme yöntemleri ise beyindeki yapısal değişiklikleri inceleyerek demansa yol açan nedenleri ortaya çıkarır. Bunlara ek olarak psikiyatrik değerlendirmeler de önemlidir çünkü depresyon gibi rahatsızlıklar demans belirtilerine benzeyebilir. Nöropsikolojik testler, daha ayrıntılı bilişsel değerlendirme sunarak demansın türünü belirlemeye yardımcı olur. Tüm bu aşamaların sonucunda demans teşhisi konur ve kişiye özel bir tedavi planı geliştirilir.

·         Demans genetik yollarla geçebilir mi?

Alzheimer’ın genetik olarak geçmesi mümkündür, ancak bu çok nadirdir ve sadece belirli ailelerde bulunur. Dünyada sadece birkaç yüz ailede görülen nadir gen mutasyonları erken başlangıçlı Alzheimer’a neden olabilir ve bu durum tüm Alzheimer vakalarının yaklaşık %1’ini oluşturur. Bu tür vakalarda hastalık, genetik olarak doğrudan geçer.

Ancak, Alzheimer ile yaşayan bireylerin çoğunda doğrudan bir genetik geçişten ziyade genetik yatkınlık vardır. Örneğin, APOE ε4 geni Alzheimer riskini artırabilir, ancak bu gene sahip olmak, mutlaka hastalığın gelişeceği anlamına gelmez. Yani, APOE ε4 taşıyan her birey Alzheimer geliştirmez ve bu gene sahip olmayan kişiler de hastalığa yakalanabilir. Dolayısıyla, bu gen hastalığın tek belirleyicisi değildir, fakat riski yükseltir. Genetik yatkınlık, yaşam tarzı ve çevresel faktörlerle birleşerek hastalığın riskini belirler.

·         Bakım veren olarak tükenmişlik yaşıyorum, ne yapmalıyım?

Demansla yaşayan bir bireye uzun süreli destek vermek, bakım sağlayanların fiziksel ve duygusal olarak kendilerini yorgun hissetmelerine yol açabilir. Tükenmişliği önlemek adına, kendinize zaman ayırmak, düzenli molalar vermek, veya sevdiğiniz aktivitelerle ilgilenmek, zihinsel ve fiziksel yenilenmenize yardımcı olabilir. Ayrıca, duygularınızı aile ve arkadaşlarınızla paylaşarak sosyal destek almak, üzerinizdeki stresi hafifletebilir. Bunlara ek olarak, profesyonel destek almak  da size daha fazla kişisel zaman tanıyarak rahatlamanıza katkı sağlayabilir. Kendi sağlığınıza özen gösterdiğinizde, demansla yaşayan bireylere daha verimli bir şekilde destek sunabilirsiniz.

Gricevher olarak, güler yüzlü ve deneyimli ekibimizle iki farklı şubemizde her bireyin ihtiyaçlarına göre şekillendirilmiş terapi programları oluşturuyoruz. Tükenmişlik, stres ve duygusal zorluklarla başa çıkmanıza yardımcı olmak için size en uygun destek ve rehberliği sağlıyoruz. Bu zorlu süreçte yalnız olmadığınızı bilmek, duygusal ve fiziksel sağlığınızı korumanıza destek olabilir.